Koppelbazen

 

In de winter is er vaak al contact tussen de landeigenaren en de koppelbazen. Dit vernamen we van onze gesprekspartners, maar het is ook te lezen in de scriptie van Deniz Pelek over seizoensarbeiders. De landeigenaar geeft aan hoeveel mensen hij nodig heeft voor het plukken van de hazelnoten. De bemiddelaar zoekt de mensen hiervoor, vaak uit zijn eigen familie of sociale netwerk. Ook verstrekt hij soms leningen aan deze mensen aangezien de meeste arbeiders gedurende de wintermaanden geen andere inkomsten hebben.

Op die manier worden de arbeiders verplicht om ook daadwerkelijk voor de koppelbaas aan de slag te gaan. De koppelbaas zorgt ervoor dat het gevraagde aantal mensen op tijd bij de diverse landeigenaren aan de slag gaan. Daarnaast bemiddelt hij bij eventuele problemen. Direct contact tussen de arbeiders en de landeigenaar is er niet. Overleg met de landeigenaar over het loon, verblijf en de arbeidsomstandigheden gebeurt door de koppelbazen. De landeigenaren betalen het afgesproken bedrag aan het eind van het seizoen aan de koppelbaas. Hij betaalt de arbeiders uit na inhouding van 8-10 procent eigen commissie en uiteraard wordt de lening met rente verrekend. Een bemiddelaar plaatst tientallen tot soms wel honderden werknemers per seizoen. De bemiddelaars staan nergens geregistreerd en hoeven dus geen belasting over te dragen van hun inkomsten. Ook bestaat er geen controle plaats of ze zich al dan niet houden aan de wetgeving of aan de internationale arbeidsnormen.

Een commissie bepaalt voorafgaand aan het oogstseizoen de lonen. Deze commissie bestaat uit verschillende overheidsvertegenwoordigers en vertegenwoordigers van de hazelnootsector. Controle van de betaalde bedragen vindt echter niet plaats. In de praktijk verdienen werkers uit de eigen regio in de oogsttijd TL 45 (Turkse Lira, +/- € 18) voor 8 uur werken. Contractmigranten als Georgiërs krijgen zo’n TL 38 per dag en Koerdische seizoenmigranten TL 28-30 per dag. Een belangrijk verschil is niet alleen dat Koerden duidelijk minder betaald krijgen maar hiervoor 11 uur op een dag moeten werken, ook de kinderen die vaak nog minder worden betaald dan volwassenen. Als een maaltijd wordt verstrekt wordt TL 3 ingehouden op het loon. In de praktijk zijn er verschillen in de bedragen die worden betaald door de landeigenaren. Afspraken hierover worden, zoals gezegd, met de koppelbazen gemaakt, niet met de arbeiders zelf.